Đau mỏi cổ vai gáy: nguyên nhân, dấu hiệu và cách cải thiện

Đau mỏi cổ vai gáy là tình trạng rất nhiều người gặp, nhất là dân văn phòng, người lái xe đường dài và người hay cúi nhìn điện thoại. Cơn đau thường bắt đầu nhẹ, chỉ là cảm giác nặng mỏi cuối ngày, rồi dần thành cứng cổ, khó quay đầu, đau lan xuống bả vai. Bài viết này giúp anh chị hiểu vì sao cổ vai gáy hay đau, nhận biết khi nào cần đi khám và những cách cải thiện có hiệu quả.

Đau mỏi cổ vai gáy là gì?

Vùng cổ vai gáy gồm 7 đốt sống cổ, các đĩa đệm, dây chằng và nhiều nhóm cơ như cơ thang, cơ nâng vai, cơ ức đòn chũm. Những nhóm cơ này phải giữ cho đầu (nặng khoảng 4–5 kg) luôn thẳng suốt cả ngày. Khi phải gồng giữ lâu ở một tư thế, cơ bị co cứng, máu nuôi kém, sinh ra cảm giác mỏi, căng và đau.

Phần lớn trường hợp đau mỏi cổ vai gáy là đau do cơ: không nguy hiểm nhưng dễ tái đi tái lại nếu không thay đổi thói quen. Một số ít trường hợp liên quan đến cột sống cổ như thoái hóa hoặc thoát vị đĩa đệm, cần được thăm khám kỹ hơn.

Nguyên nhân thường gặp

Tư thế làm việc và sinh hoạt

• Ngồi máy tính nhiều giờ, màn hình đặt thấp khiến đầu luôn cúi về trước.
• Cúi nhìn điện thoại: khi cúi đầu 45–60 độ, áp lực lên cổ tăng gấp nhiều lần so với lúc đầu thẳng.
• Kẹp điện thoại giữa tai và vai, đeo túi nặng một bên.
• Ngủ gối quá cao, quá thấp hoặc nằm sấp.

Co cứng và bó cơ

Khi một nhóm cơ bị gồng lâu, các sợi cơ co lại thành những nút cứng, sờ thấy như "cục" dưới da. Đây là tình trạng nhiều người gọi là bó cơ. Nút cơ cứng có thể gây đau lan lên đầu, xuống bả vai hoặc giữa hai xương bả.

Căng thẳng, thiếu ngủ, ít vận động

Căng thẳng kéo dài làm cơ vai vô thức gồng lên. Thiếu ngủ và ít vận động khiến cơ khó hồi phục, nên cảm giác mỏi tích lũy dần qua từng ngày.

Nhiễm lạnh

Ngồi phòng điều hòa thổi thẳng vào gáy, tắm khuya, đi xe máy gặp gió lạnh có thể khiến cổ cứng đột ngột. Theo y học cổ truyền, đây là tình trạng phong hàn xâm nhập làm kinh lạc bị bế tắc.

Bệnh lý cột sống cổ

Thoái hóa đốt sống cổ, thoát vị đĩa đệm cổ thường gặp hơn ở người trên 40 tuổi hoặc người làm việc nặng. Biểu hiện hay đi kèm là tê, yếu tay.

Dấu hiệu nhận biết

• Mỏi, nặng vùng gáy và hai bả vai, nhất là cuối ngày làm việc.
• Cứng cổ, khó quay đầu hoặc cúi ngửa.
• Sờ thấy điểm cơ căng cứng, ấn vào rất đau.
• Đau đầu vùng chẩm (sau gáy), đôi khi lan ra thái dương.
• Khó ngủ, ngủ dậy vẫn thấy mỏi.

Khi nào cần đi khám ngay?

Anh chị nên đến cơ sở y tế để được khám chuyên khoa nếu đau cổ vai gáy kèm một trong các dấu hiệu sau:

• Tê bì, châm chích hoặc yếu tay, cầm nắm đồ dễ rơi.
• Đau sau chấn thương, tai nạn, ngã.
• Sốt, sụt cân không rõ lý do.
• Đau dữ dội, tăng dần, không đỡ khi nghỉ ngơi.
• Chóng mặt, nhìn mờ, đi lại loạng choạng.

Xem thêm: Đau cổ vai gáy kèm tê tay: dấu hiệu cảnh báo.

Cách cải thiện đau mỏi cổ vai gáy tại nhà

1. Chỉnh lại góc làm việc: mép trên màn hình ngang tầm mắt, lưng tựa ghế, hai vai thả lỏng, khuỷu tay đặt trên bàn.
2. Nghỉ ngắn mỗi 45–60 phút: đứng dậy, xoay vai, làm vài động tác trong bài 7 bài tập giãn cơ cổ vai gáy.
3. Chườm đúng cách: đau mỏi lâu ngày nên chườm ấm 15–20 phút; đau mới sau va chạm thì chườm lạnh. Chi tiết trong bài chườm nóng hay chườm lạnh.
4. Chọn gối vừa: gối giữ được đường cong tự nhiên của cổ, không quá cao.
5. Giữ ấm vùng gáy: tránh để điều hòa, quạt thổi thẳng vào cổ.
6. Vận động đều: đi bộ, bơi, yoga nhẹ giúp máu lưu thông tốt hơn.

Massage trị liệu và bấm huyệt hỗ trợ thế nào?

Khi đau đã thành thói quen, các nút cơ cứng thường không tự mất đi. Massage trị liệu kết hợp xoa bóp bấm huyệt giúp làm mềm và giãn các nhóm cơ bị co cứng, tăng lưu thông máu và giảm cảm giác đau. Chườm thảo dược, cứu ngải giúp làm ấm vùng gáy, rất phù hợp với người đau do nhiễm lạnh.

Điểm khác biệt quan trọng của massage trị liệu so với massage thư giãn là có thăm khám trước: chuyên gia xác định nhóm cơ nào đang co cứng, có dấu hiệu nào cần đi khám chuyên khoa không, rồi mới lên phác đồ phù hợp.

Phòng ngừa đau mỏi cổ vai gáy tái phát

• Mỗi giờ làm việc dành 2–3 phút giãn cơ.
• Đặt điện thoại ngang tầm mắt khi đọc, hạn chế cúi lâu.
• Ngủ đủ 7–8 tiếng, nằm ngửa hoặc nằm nghiêng với gối vừa.
• Duy trì vận động 30 phút mỗi ngày.
• Khi thấy mỏi kéo dài nhiều ngày, nên trị liệu sớm thay vì đợi đến lúc đau cứng không quay được cổ.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của cơ sở y tế. Nếu đau kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, anh chị nên đi khám chuyên khoa.